C3

Cảnh Triệt nhắm mắt lại, nuốt cục nghẹn đắng ngắt vào trong bụng, khi mở mắt ra, ánh mắt hắn đã thu lại sự hung hãn. Hắn khom lưng xuống, cung kính nói:

"Phải... Tiểu nhân đường xa lưu lạc đến đây, nghe danh lò dầu nhà họ Cảnh, muốn xin bà chủ cho một công việc đổi lấy ngày hai bữa cơm qua ngày. Xin bà chủ thu nhận."

Ta nghe hắn gọi hai chữ bà chủ, trong lòng khẽ thở phào một hơi nhẹ nhõm, nhưng nét mặt vẫn không đổi. Ta quay người lại, nói với mẹ Cảnh đang bước tới gần:

"Mẹ, lưu dân này bị tàn phế một tay, chân lại què, nhưng thân thể còn khỏe mạnh. Dạo này lò dầu của chúng ta nhiều việc khuân vác, thuê thợ ngoài trấn thì đắt đỏ. Ta thấy người này đáng thương, định giữ lại cho ở gian buồng cũ phía sau, mỗi ngày ăn hai bát cơm, để hắn gánh nước nuôi vịt, quét dọn lò dầu. Mẹ thấy thế có được không?"

Mẹ Cảnh đi tới cạnh ta, nheo nheo đôi mắt kèm nhèm nhìn Cảnh Triệt một lượt từ trên xuống dưới. Bà nhìn thấy vết sẹo trên mặt hắn, thấy bộ dạng bẩn thỉu rách rưới thì trong lòng dâng lên một sự dè chừng xen lẫn sợ hãi. Bà kéo vạt áo ta, nói nhỏ:

"Minh Di à, nhìn người này mặt mũi bặm trợn hung dữ quá, lại còn mang thương tích đao kiếm thế kia, ngộ nhỡ là kẻ gian trốn truy nã thì sao? Giữ lại trong nhà có ngày rước họa vào thân đấy con ạ."

Ta vỗ vỗ lên mu bàn tay nhăn nheo của mẹ chồng, khẽ cười.

"Mẹ yên tâm, con đã kiểm tra kỹ rồi. Một người tay chân đều có tật thì làm loạn được gì ở nhà chúng ta? Hơn nữa, con sẽ giữ lại khế ước làm thuê của hắn, ngày mai mang lên báo cáo với Lý chính một tiếng là được. Lò dầu đang thiếu người gánh nước làm việc nặng, có người này làm không công chỉ cần lo chuyện ăn uống, như vậy là chúng ta hời rồi."

Mấy thím hàng xóm nghe ta tính toán chi li, bủn xỉn đến mức bóc lột một phế nhân như vậy thì lại bắt đầu nhìn nhau cười thầm, trong lòng thầm mắng ta đúng là con nhà buôn máu lạnh, thực dụng đến xương tủy.

Mẹ Cảnh nghe ta giải thích có lợi như vậy thì cũng xuôi tai. Một năm nay mọi việc lớn nhỏ trong nhà đều do ta quyết định, lời ta nói ra nặng tựa ngàn cân, bà ăn cơm của ta nên cũng chẳng dám phản đối nhiều. Bà xua xua tay, nói với Cảnh Triệt bằng giọng ban ơn:

"Được rồi, con dâu ta đã nói thế thì ngươi cứ ở lại đi. Nhớ làm việc cho chăm chỉ, đừng có ý đồ gian xảo, nhà họ Cảnh chúng ta có nuôi chó dữ đấy!"

Cảnh Triệt cúi đầu thật thấp, râu tóc rũ xuống che khuất nụ cười cay đắng, tự giễu trên môi:

"Tạ ơn lão phu nhân nhân đức. Tiểu nhân tuyệt đối không dám."

Hắn đứng chết lặng nhìn mẹ ruột của mình quay lưng bước đi, không hề nhận ra đứa con trai độc nhất mà bà từng nhớ thương suốt một năm qua đang đứng ngay trước mặt.

"Cảnh Hy, dẫn người này ra giếng nước sau nhà, múc nước cho hắn tắm rửa."

"Xong xuôi thì đưa cho hắn bộ quần áo cũ ở trong rương củi rồi bảo hắn vào phòng phía sau mà nằm. Tối nay không có cơm đâu, ngày mai làm việc mới có ăn."

Cảnh Hy liếc nhìn Cảnh Triệt một chút, trong ánh mắt con bé có sự sợ hãi và tò mò, nhưng con bé nghe lời ta, lập tức hất hàm nói:

"Đi theo ta!"

Cảnh Triệt lầm lũi đi theo sau bước chân của tiểu muội mình, bước đi khập khiễng, chiếc bóng đổ dài trên nền đá xanh dưới ánh hoàng hôn sắp tắt hẳn.

Ta đứng một mình bên giếng nước, nhìn theo bóng lưng gầy gò đầy vết sẹo của phu quân mình đang đi về phía gian buồng tối tăm. Gió đêm từ sông Hoài thổi tới, mang theo cái lạnh đầu xuân. Ta đưa bàn tay lên ngực, cảm nhận tiếng trái tim mình đang đập loạn nhịp.

Chương 4:

Đêm đầu tiên Cảnh Triệt trở về, trời không mưa nhưng sương muối buông xuống dày đặc.

Sau khi mẹ Cảnh và Cảnh Hy đã đi ngủ, gian nhà chính chìm vào bóng tối tịch mịch, chỉ còn tiếng côn trùng kêu rả rích ngoài bờ. Ta ngồi một mình dưới ngọn đèn dầu leo lét ở gian giữa, tay cầm cây bút lông gảy nhẹ bấc đèn cho lửa sáng thêm chút nữa, rồi lật mở cuốn sổ cái ra tính toán. Tiền thu mua lạc vụ đông vừa rồi còn dư hai lượng, tiền bán trứng vịt tháng này được ba trăm đồng, ngày mai còn phải chi tiền mua thêm bã đậu về làm thức ăn cho đàn vịt. Những con số khô khan ấy nhảy múa trước mắt, nhưng tâm trí ta thực chất lại đang đặt ở gian buồng tối tăm phía sau chái nhà.

Ta đứng dậy, với lấy hũ rượu đế giá rẻ mua ngoài thị trấn để ngâm rễ cây râu hùm. Đây là loại thuốc bóp gia truyền của cha ta ngày trước chuyên trị bong gân, bầm dập xương khớp. Sau đó ta xúc thêm một bát cơm có rưới hai thìa mỡ lợn và vài miếng tóp mỡ vàng ruộm còn sót lại dưới đáy chạn. Ta bưng khay gỗ, bước nhẹ qua khoảng sân lát đá, đi về phía buồng sau.

"Két..."

Tiếng cửa gỗ khẽ than thở trong đêm vắng. Ánh trăng mờ nhạt luồn qua khe cửa, rọi thẳng vào bóng người đang ngồi xếp bằng trên đống rơm khô ở góc phòng. Cảnh Triệt không ngủ. Hắn ngồi đó, lưng tựa vào vách đất cằn cỗi, đôi mắt sáng quắc như mắt sói nhìn chằm chằm vào ta ngay khi ta vừa bước chân qua cửa. Cánh tay trái của hắn vẫn buông thõng, hơi thở nặng nề, phảng phất mùi máu tanh và mùi rơm rạ mục nát.

Ta đặt khay thức ăn và hũ rượu thuốc xuống chiếc thớt gỗ cũ đặt giữa phòng rồi kéo một chiếc ghế thấp ngồi xuống đối diện. Ta không né tránh ánh mắt dò xét của phu quân mình.

"Ăn đi. Ăn xong rồi chúng ta nói chuyện.”

Cảnh Triệt nhìn bát cơm rưới mỡ lợn bốc lên mùi thơm ngậy, cổ họng hắn khẽ chuyển động, phát ra một tiếng ực lớn. Một năm qua chắc chắn hắn chưa từng được ăn một bữa ra hồn. Hắn không khách khí, dùng bàn tay phải còn lành lặn bốc từng nắm cơm lớn nhét vào miệng, nhai ngấu nghiến như dã thú bị bỏ đói lâu ngày. Chỉ trong vòng mười nhịp thở, bát cơm đầy đã sạch bách không sót lại một hạt nào. Hắn dùng mu bàn tay chùi ngang miệng, ánh mắt nhìn ta bớt đi vài phần hung hãn.

"Minh Di, bây giờ nàng có thể nói cho ta biết, rốt cuộc nàng đang làm gì không? Mẹ của ta, tiểu muội của ta đang ở ngay gian nhà trước, tại sao nàng lại bắt ta phải đóng kịch làm một gã lưu dân thọt chân què tay để ở cái xó xỉnh này? Nàng chê bai phu quân này rách rưới, làm xấu mặt nàng sao?”

Ta nhìn hắn, khóe môi khẽ nhếch lên một nụ cười nhạt: "Cảnh Triệt, huynh tưởng ta làm vậy là vì danh tiếng của mình sao? Huynh nghĩ bản thân huynh hiện tại là cái gì? Một anh hùng sống sót trở về ư?"

Ta tiến lên một bước, chống hai tay lên đầu gối, ghé sát khuôn mặt gầy guộc của mình vào sát mặt hắn.

"Để ta nhắc cho huynh nhớ, trên giấy tờ hộ tịch của nha môn huyện Hoài An, Cảnh Triệt đã chết trận ở hẻm núi Tam Sơn một năm trước. Tiêu cục Vạn Đạt mà huynh đi theo áp tải, ba tháng trước vừa bị tra ra là có dính líu đến vụ án buôn lậu muối lậu và vũ khí của phản tặc biên thùy. Mười bảy người chết kia đều bị khép vào tội danh cấu kết với giặc ngoại bang, cả tộc bị lưu đày. Sở dĩ mạng này của huynh còn giữ được, là vì huynh 'đã chết' trên giấy tờ, quan phủ không rảnh đi tìm xác một gã phu quèn!"

Cảnh Triệt nghe đến hai chữ "phản tặc" và "buôn lậu vũ khí", sắc mặt hắn lập tức biến đổi, hai mắt trợn trừng, hơi thở hụt đi một nhịp. Hắn sống sót dưới thung lũng, lưu lạc một năm nay chỉ biết trốn chui trốn lủi chữa thương, hoàn toàn không biết tình hình bên ngoài tiêu cục lại diễn biến kinh hoàng đến mức ấy.

"Hơn nữa, huynh nhìn lại thân thể đầy vết thương đao kiếm cùng sẹo bỏng của minh đi? Nếu ngày mai huynh đường hoàng bước ra đường, nhận mình là Cảnh Triệt sống lại, gã lưu manh Lý Cường bảo kê chợ cá có chú làm Lý chính sẽ là người đầu tiên chạy lên huyện báo quan để lập công. Đến lúc đó, tội danh chứa chấp phản tặc, đồng lõa buôn lậu sẽ chụp thẳng lên đầu nhà họ Cảnh. Ngôi nhà này sẽ bị niêm phong, mẹ huynh đã gần sáu mươi sẽ bị tống vào đại lao, tiểu muội mười lăm tuổi sẽ bị bán vào giáo phường ty. Còn Trần Minh Di ta gầy dựng lò dầu này suốt một năm qua, không phải để cùng nhau sụp đổ.”

Từng lời ta nói ra như một gáo nước đá dội thẳng vào đầu Cảnh Triệt, dập tắt hoàn toàn sự phẫn nộ và tự ái của một người đàn ông. Hắn ngồi sụp xuống đống rơm, khuôn mặt râu ria xồm xoàm xám ngoét như tro tàn, bàn tay phải nắm chặt lấy cọng rơm khô đến mức gãy vụn. Hắn hiểu, không phải ta đang sỉ nhục hắn, mà là ta đang dùng lý trí cuối cùng để cứu mạng hắn, cứu mạng cả gia đình này.

"Thế... thế tại sao nàng không đuổi ta đi?" Cảnh Triệt ngước mắt lên, giọng hắn run rẩy, ẩn chứa sự phức tạp.

"Đuổi ta đi, nàng sẽ hoàn toàn rũ bỏ liên luỵ, tiếp tục làm bà chủ lò dầu, không ai có thể ảnh hưởng đến nàng được nữa."

Ta nhìn hắn, ánh mắt dịu đi đôi chút nhưng vẫn vô cùng kiên định: "Đuổi huynh đi để huynh đói chết, hay để huynh bị kẻ thù tìm thấy? Giữ huynh lại đây, dưới danh nghĩa là người làm thuê A Cửu vừa có thể che mắt thiên hạ, vừa có người làm việc cho lò dầu. Chờ khi vụ án tiêu cục Vạn Đạt ở biên thùy hoàn toàn lắng xuống, ta sẽ tìm cách lên huyện dùng tiền chạy chọt, làm lại một hộ tịch mới cho huynh dưới danh nghĩa một người phương xa đến định cư. Đến lúc đó, huynh muốn nhận lại mẹ, nhận lại em gái, hay muốn đi đâu, ta tuyệt đối không ngăn cản."

Ta đứng dậy, cầm lấy hũ rượu thuốc ném vào lòng hắn: "Xoa bóp vết thương đi. Rượu này trị bầm dập rất tốt. Từ ngày mai canh năm phải dậy gánh nước, muộn một khắc sẽ bị trừ cơm."

Nói rồi, ta quay người bước đi, để lại Cảnh Triệt ngồi thẫn thờ trong bóng tối với hũ rượu thuốc trên tay.

Sáng hôm sau, khi tiếng gà gáy canh năm vừa cất lên xé toạc màn sương sớm, tiếng của đôi thùng gỗ chạm vào nhau đã vang lên bên giếng nước sau nhà.

Ta đẩy cửa bước ra, thấy Cảnh Triệt đã dậy từ bao giờ. Hắn mặc bộ quần áo vải thô rách vá chằng vá chịt ta đưa tối qua, vạt áo vén cao để lộ lồng ngực gầy nhưng săn chắc. Cánh tay trái của hắn bị tật không thể dùng sức, hắn lập tức dùng một sợi dây thừng bện chặt ống tre buộc cố định cánh tay đó vào hông, chỉ dùng một cánh tay phải còn lại để múc nước. Hắn tì bờ vai vào đòn gánh, dùng sức mạnh của cơ đùi và sống lưng để đứng thẳng dậy, gánh hai thùng nước đầy ắp bước đi khập khiễng về phía trước nhà.

Nhìn bước đi hắn, thấy nước trong thùng văng tung tóe ra nền đá, nhưng ánh mắt hắn lại kiên định, quật cường đến đáng sợ. Hắn gánh hết thùng này đến thùng khác, không một lời than vãn, không một tiếng thở dài. Đến giờ làm việc của lò dầu, dân làng gánh lạc đến xếp hàng nườm nượp ngoài ngõ. Họ nhìn thấy trong sân xuất hiện một người làm mới chân thọt tay què, mặt mũi đầy sẹo hung dữ thì ai nấy đều tò mò chỉ trỏ.

"Kìa, nhà họ Cảnh lại mới tuyển thợ mới à? Sao lại tuyển một phế nhân trông đáng sợ thế kia?"

"Bà không biết tính góa phụ ấy à? Thực dụng, keo kiệt có tiếng. Tuyển phế nhân này thì tốn bao nhiêu tiền công đâu, chắc chỉ trả vài bát cơm vụn chứ gì. Đúng là máu nhà buôn, bóc lột không chừa một ai."

Cảnh Triệt đứng bên bệ gỗ thông, nghe những lời bàn tán ấy không sót chữ nào. Nhưng hắn cũng nhìn thấy một mặt khác của ta mà một năm trước hắn chưa từng thấy.

Hắn nhìn thấy ta mặc chiếc áo sẫm màu gọn gàng, tóc búi cao cài một chiếc trâm mộc đơn sơ, đứng giữa sân điều phối công việc một cách ngăn nắp, lưu loát. Tuy dân làng bàn tán sau lưng ta nhưng trước mặt ai nấy đều dè chừng, cung kính.

Cảnh Triệt nhìn chằm chằm vào đôi bàn tay ta đang nhặt từng hạt lạc mốc để loại bỏ. Đôi bàn tay ngày xưa trắng trẻo, mịn màng, nay đầu ngón tay dính đầy muội than, lòng bàn tay hằn lên những vết chai sạn thô ráp do nêm gỗ để lại. Hắn đột nhiên hiểu ra, vị thế ngày hôm nay của ta cùng ngôi nhà ngói khang trang này không phải từ trên trời rơi xuống, mà là do một góa phụ mười chín tuổi đổ mồ hôi xương máu để đổi lấy giữa muôn vàn định kiến độc ác của người đời. Sự tức giận trong lòng hắn hoàn toàn tan biến, thay vào đó là một nỗi xót xa và sự kính trọng khó có thể diễn tả thành lời.

Buổi trưa, khi lò dầu tạm nghỉ, mẹ Cảnh bước ra sân định dọn dẹp mớ vỏ lạc đổ ngoài hiên. Bà đi ngang qua đống củi sau nhà, thấy thợ làm thuê A Cửu đang dùng một tay cầm rìu, dùng chân giẫm chặt khúc gỗ để bổ củi. Nhìn động tác vung rìu dứt khoát cùng bả vai hơi lệch về bên phải khi dồn lực của hắn khiến mẹ Cảnh khựng bước chân lại. Đôi mắt kèm nhèm của bà trợn to. Cái dáng vung rìu ấy... giống Cảnh Triệt con trai bà đến chín phần!

Mẹ Cảnh run rẩy bước tới hai bước, môi bà mấp máy, nước mắt đã chực trào ra ngoài khóe mắt nhăn nheo:

"Ngươi... ngươi..."

Ta đang ở trong bếp nấu cơm, qua khe cửa sổ nhìn thấy cảnh này thì tim nảy lên một nhịp. Ta lập tức buông chiếc muôi xới cơm xuống, ba bước dồn một vội vàng lao ra sân, một tay nắm lấy cánh tay mẹ Cảnh kéo giật lùi lại phía sau, chặn đứng tầm nhìn của bà. Sắc mặt ta sa sầm xuống, ta dùng ánh mắt ra hiệu cho Cảnh Triệt:

"A Cửu! Sang chuồng vịt cho vịt ăn đi."

Cảnh Triệt hiểu ý, hắn cúi đầu xuống thấp, vội vàng buông rìu, khập khiễng quay người đi thẳng ra phía sau vườn.

Ta kéo phắt mẹ Cảnh vào trong gian nhà chính, đóng chặt cửa buồng lại. Lúc này bà như phát điên, túm lấy bả vai ta gào lên nghẹn ngào:

"Minh Di. Con có nhìn thấy không? Gã thợ làm thuê kia... cái dáng bổ củi của nó giống Triệt Nhi nhà ta quá! Có khi nào... có khi nào Triệt Nhi chưa chết, nó biến thành thế kia quay về với mẹ con ta hay không?!"

Nhìn mẹ chồng đang khóc lóc thảm thiết, ta dùng hai tay đè chặt vai bà xuống ghế, giọng nói trầm thấp nhưng đầy sức nặng, như từng nhát búa nện thẳng vào lòng bà:

"Mẹ. Chàng đã chết rồi. Tờ định án tử của quan phủ, chính mắt mẹ nhìn thấy, chính tay con ký tên! Cảnh Triệt đã chết ở hẻm núi Tam Sơn một năm trước rồi!"

"Nhưng... nhưng gã A Cửu kia..."

"Mẹ nghe con nói đây." Ta gằn giọng, dí sát mặt vào tai bà, nói bằng âm lượng chỉ đủ hai người nghe.

"Gã A Cửu kia chỉ là lưu dân tàn phế con thuê về làm việc. Nếu người còn lẩm cẩm, ra ngoài đường nói năng lung tung rằng gã giống với Cảnh Triệt, để những lời ấy lọt vào tai Lý chính hay tên Lý Cường, nha môn sẽ lập tức đến bắt hắn đi vì tội danh đào binh hoặc phản tặc biên thùy! Đến lúc đó, cả nhà họ Cảnh này sẽ tiêu tán, con và Cảnh Hy sẽ bị bán đi, bản thân người sẽ chết rục trong tù! Nếu người muốn gia đình này được yên ổn sống sót thì nên thận trọng lời nói.”

Mẹ chồng nghe xong thì sợ hãi đến mức mặt cắt không còn giọt máu, hai hàm răng đánh vào nhau lập cập. Bà hiểu sức nặng trong lời nói của người con dâu này. Một năm qua, ta nói đông bà không dám nói tây, mọi lời ta nói đều đã trở thành hiện thực giúp gia đình này thoát khỏi cảnh nghèo đói. Bà sợ hãi ôm lấy ngực, khóc không thành tiếng, gật đầu lia lịa:

"Ta... ta biết rồi. Ta không nói nữa... Ta không nhìn thấy gì hết... Triệt nhi không còn nữa... Không còn nữa rồi..."

Ta buông bả vai bà ra, chỉnh lại vạt áo bị nhăn nhúm, sắc mặt khôi phục lại vẻ bình thản thường ngày:

"Người hiểu được như vậy là tốt rồi. Con ra ngoài xem nồi cơm thế nào."

Đêm hôm đó, trăng lên muộn, ánh bạc nhạt nhòa trải dài trên khoảng sân lát đá. Một mình ta ngồi trong phòng tính sổ sách đến tận canh ba, đầu óc có chút mệt mỏi. Ta đứng dậy, định ra giếng múc gáo nước rửa mặt cho tỉnh táo thì chợt thấy một bóng người đang đứng im lìm bên cạnh bể dầu lớn ở góc sân. Là Cảnh Triệt.

Hắn đứng đó, một tay vuốt ve lên bề mặt nhẵn bóng của chiếc vại sành đựng dầu, ánh mắt nhìn vào khoảng không vô định. Thấy ta bước ra, hắn không tránh né, cũng không cúi đầu làm bộ cung kính. Hắn quay người lại, nhìn ta dưới ánh trăng gầy, giọng nói trầm thấp mang theo sự dịu dàng kỳ lạ pha lẫn chua chát:

"Bà chủ, đêm muộn thế này còn chưa ngủ sao?"

Ta bước đến bên giếng nước, múc một gáo nước sạch, vừa rửa tay vừa đáp lại:

"Đang tính tiền lương tháng này cho thợ làm thuê. Huynh có muốn nhận lương không, A Cửu?"

Cảnh Triệt bước khập khiễng tiến lại gần ta. Khoảng cách giữa hai chúng ta thu hẹp lại chỉ còn chưa đầy hai thước. Hắn nhìn xuống đôi bàn tay đang ướt đẫm nước giếng của ta, đột nhiên hắn đưa bàn tay phải thô ráp của mình ra, nắm lấy cổ tay ta, kéo nhẹ lên.

Ta giật mình định rụt tay lại, nhưng lực tay của hắn lớn như gọng kìm sắt, giữ chặt không buông. Hắn dùng ngón tay cái thô sần của mình nhẹ nhàng miết lên những vết chai sạn trong lòng bàn tay ta, ánh mắt hắn chứa đựng sự xót xa tột cùng, giọng cũng nghẹn lại.

"Một năm qua... làm khổ nàng rồi, Minh Di."

Cổ tay ta bị hắn nắm chặt, hơi ấm từ bàn tay hắn truyền qua da thịt khiến cõi lòng băng giá bấy lâu nay của ta bỗng chốc rung động. Đã một năm rồi, ta luôn phải gồng mình làm một người phụ nữ cứng rắn, làm điểm tựa cho gia đình này, chưa từng có ai hỏi ta có mệt không, chưa từng có ai xót xa cho đôi bàn tay đầy vết lở loét.

Nhưng ta lập tức thu lại cảm xúc. Ta nhìn thẳng vào đôi mắt sâu thẳm của hắn, dùng một lực khéo léo để hất tay hắn ra khỏi cổ tay mình, giọng nói khôi phục lại như thường.

"Ở đây không có Trần Minh Di của một năm trước, chỉ có Cảnh chưởng quầy của lò dầu này thôi. Nhớ kỹ thân phận của mình. Được rồi, đi ngủ đi."

Nói rồi, ta quay người đi thẳng vào phòng, đóng cửa lại, cài then chặt chẽ.

Cảnh Triệt đứng một mình bên giếng nước, hắn nhìn bàn tay phải vừa nắm lấy tay ta, dường như trên đó vẫn còn lưu lại hơi ấm và hương hoa nhài thanh khiết.